Czyste Powietrze 2026 — zmiany od 20 lipca i dobór pompy ciepła pod dotację

---

Od 20 lipca 2026 r. w programie Czyste Powietrze obowiązuje pierwszy pakiet zmian po reformie z marca 2025 r. Dla projektanta instalacji i audytora najważniejsze jest to, że zmieniły się stawki jednostkowe na termomodernizację i harmonogram inwestycji z prefinansowaniem, a od 2027 r. z programu wypada ogrzewanie elektryczne inne niż pompy ciepła. Kwoty dotacji na same pompy ciepła pozostały bez zmian — i to właśnie wokół nich narosło najwięcej nieporozumień.

Co dokładnie zmieniło się w programie od 20 lipca 2026 r.?

Nowe zasady obowiązują dla wniosków składanych od 20 lipca 2026 r. Pakiet obejmuje pięć obszarów.

1. Zasady własności nieruchomości. Podstawą pozostaje wymóg posiadania nieruchomości od co najmniej trzech lat, ale rozszerzono katalog wyjątków. Nabycie w drodze zasiedzenia jest teraz traktowane jak nabycie w drodze spadku. Skrócony, roczny okres posiadania dotyczy osób, które mają co najmniej 50% udziałów w nieruchomości i nabyły ją przez zakup (np. z rynku wtórnego) albo w drodze darowizny lub umowy o dożywocie od rodziców, dziadków bądź innych wstępnych. Doprecyzowano też zasady dla lokali powstałych z podziału lub połączenia. Bez zmian pozostaje reguła jednej nieruchomości na beneficjenta.

2. Stawki na termomodernizację w górę o 10%. Podwyżka objęła ocieplenie ścian i innych przegród oraz wymianę okien, drzwi zewnętrznych i bram garażowych.

Prace towarzyszące montażowi stolarki okiennej rozliczane są stawką 53 / 92 / 132 zł/m², przy czym kwota ta zawiera się w limicie dla stolarki okiennej, a nie dolicza się do niego.

3. Prefinansowanie — 180 dni zamiast 120. Beneficjenci korzystający z zaliczki mają teraz 180 dni na zakończenie prac nią objętych i kolejne 30 dni na wniosek o płatność rozliczający zaliczkę.

4. Łatwiejsze kompletowanie dokumentów. Potwierdzenie trwałego odłączenia starego źródła ciepła oraz dostosowania przewodów kominowych może wystawić nie tylko mistrz kominiarski, lecz także osoba z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi. Dodatkowo wnioskodawcy korzystający z pomocy operatora mogą sami przygotować robocze wersje wniosków w Generatorze Wniosków o Dofinansowanie.

5. Lista ZUM i koniec dotacji do ogrzewania elektrycznego. Doprecyzowano, że urządzenie zawieszone lub usunięte z listy ZUM przed wystawieniem faktury końcowej pozostaje kwalifikowane, o ile było na liście w dniu wystawienia faktury zaliczkowej. Ważniejsza dla planowania jest jednak zapowiedź: od 2027 r. program nie będzie już wspierał ogrzewania elektrycznego innego niż pompy ciepła — odpadają maty grzewcze, kotły elektryczne i grzejniki elektryczne.

Bez zmian pozostają fundamenty reformy z 31 marca 2025 r.: obowiązkowy audyt energetyczny i świadectwo charakterystyki energetycznej, system operatorów, limity kosztów kwalifikowanych, zasada „jeden beneficjent – jeden budynek”, brak dotacji do kotłów gazowych oraz dotychczasowe poziomy dofinansowania i kryteria dochodowe.

Ile realnie wynosi dotacja na pompę ciepła?

To miejsce, w którym najczęściej myli się progi. Sam poziom dofinansowania wynika wyłącznie z dochodu — energochłonność budynku go nie zmienia. Wskaźnik zapotrzebowania na energię użytkową działa jako dodatkowy warunek: decyduje o dopuszczalnym zakresie przedsięwzięcia i o tym, czy najwyższy poziom w ogóle wchodzi w grę. Maksymalna kwota jest więc wypadkową trzech rzeczy naraz — poziomu dofinansowania, rodzaju pompy ciepła i wskaźnika zapotrzebowania budynku. Poniżej warianty dla budynku najbardziej energochłonnego, czyli powyżej 140 kWh/(m²·rok), z pompą o podwyższonej klasie efektywności energetycznej.

Dwie rzeczy warto z tej tabeli zapamiętać, bo w prasie branżowej bywają przekręcane:

• 170 100 zł to wariant gruntowy na najwyższym poziomie, nie uniwersalna kwota „na pompę ciepła”. Dla pompy powietrze/woda najwyższy poziom to 140 300 zł, a 98 210 zł odpowiada poziomowi podwyższonemu.
• Najwyższy poziom, poza kryterium dochodowym, wymaga budynku o zapotrzebowaniu powyżej 140 kWh/(m²·rok). W budynkach poniżej 80 oraz w przedziale 80–140 kWh/(m²·rok) najwyższy poziom jest oznaczony jako „nie dotyczy” — nawet przy najniższych dochodach pozostają poziom podstawowy i podwyższony, z odpowiednio niższymi kwotami.

Same kwoty jednostkowe na urządzenie to dla gruntowej pompy ciepła 18 000 / 31 500 / 45 000 zł (plus dolne źródło 8 000 / 14 000 / 20 000 zł), a dla pompy powietrze/woda 14 080 / 24 640 / 35 200 zł. Reszta maksymalnej kwoty to instalacja c.o./c.w.u., dokumentacja i prace termomodernizacyjne.

Progi dochodowe dla poziomów pozostały bez zmian: poziom podstawowy do 135 000 zł dochodu rocznego, podwyższony przy dochodzie miesięcznym do 2 250 zł na osobę w gospodarstwie wieloosobowym (3 150 zł w jednoosobowym), najwyższy — do 1 300 zł na osobę (1 800 zł w jednoosobowym) lub przy ustalonym prawie do wskazanych zasiłków.

Jak progi dofinansowania wpływają na dobór mocy pompy ciepła?

Wbrew intuicji — nie wpływają wcale. Program nie zawiera progu mocy, powyżej którego dotacja rośnie. Kwota zależy od poziomu dofinansowania, rodzaju pompy, klasy efektywności energetycznej i obecności urządzenia na liście ZUM w dniu wystawienia faktury. Dobór mocy jest zatem zadaniem czysto inżynierskim i nie ma powodu, by sztucznie zawyżać parametry urządzenia pod dotację.

Ma to praktyczną konsekwencję, o której warto powiedzieć inwestorowi wprost: przewymiarowanie pompy nie zwiększy dotacji, a pogorszy instalację. Zbyt duża pompa taktuje przy częściowym obciążeniu, obniża sezonowy współczynnik efektywności i skraca żywotność sprężarki. Zbyt mała będzie z kolei dogrzewać grzałką, co przy obecnych taryfach energii elektrycznej szybko niweluje korzyść z dotacji.

Moc dobiera się z obliczeniowego obciążenia cieplnego budynku wg PN-EN 12831, a nie z powierzchni ani z mocy starego kotła — ten był z reguły znacznie przewymiarowany. Metodykę opisaliśmy krok po kroku w artykule o obliczaniu strat ciepła budynku, a parametry poszczególnych przegród sprawdzisz w kalkulatorze współczynnika przenikania ciepła U.

Ważna jest też kolejność. Jeśli przedsięwzięcie obejmuje termomodernizację, to moc pompy dobiera się dla budynku po ociepleniu, nie przed. Przy budynku wychodzącym z przedziału powyżej 140 kWh/(m²·rok) różnica potrafi wynieść kilka kilowatów, czyli całą klasę urządzenia i kilkanaście tysięcy złotych.

Czy trzeba przeliczyć straty ciepła przed złożeniem wniosku?

Tak — i to w dwóch różnych ujęciach, których nie należy mylić.

Audyt energetyczny wraz z dokumentem podsumowującym oraz świadectwo charakterystyki energetycznej są w programie obowiązkowe. Audyt podaje wskaźnik zapotrzebowania na energię użytkową do ogrzewania w kWh/(m²·rok) i to on decyduje o tym, jaki zakres przedsięwzięcia jest w ogóle dopuszczalny oraz czy budynek kwalifikuje się do najwyższego poziomu.

Obliczeniowe obciążenie cieplne w kW to zupełnie inna liczba — liczona dla projektowej temperatury zewnętrznej strefy klimatycznej i to z niej dobiera się moc pompy oraz grzejniki. Audyt jej nie zastępuje. W praktyce oznacza to dwa komplety obliczeń dla tego samego budynku i warto uprzedzić o tym inwestora na etapie wyceny usługi.

Grzejniki po wymianie kotła na paliwo stałe na pompę ciepła

To najczęściej pomijany element wniosku. Grzejniki w domach ogrzewanych kotłem na paliwo stałe dobierano zwykle na parametry rzędu 75/65°C. Pompa ciepła pracuje efektywnie przy zasilaniu 35–45°C, a przy takim spadku różnicy temperatur między grzejnikiem a pomieszczeniem ten sam grzejnik oddaje wyraźnie mniej ciepła.

Konsekwencja jest prosta: albo część grzejników trzeba wymienić na większe, albo pompa będzie musiała pracować na wyższych parametrach, obniżając efektywność i podnosząc rachunki. Przeliczenie istniejących grzejników na nowe parametry zasilania zrobisz w kalkulatorze doboru grzejników — wystarczy zadać nową temperaturę zasilania i powrotu, żeby zobaczyć, które grzejniki wypadają z bilansu.

Co zmienia prefinansowanie na 180 dni dla harmonogramu inwestycji?

Prefinansowanie jest dostępne tylko dla poziomu podwyższonego i najwyższego, wyłącznie za pośrednictwem operatora. Zaliczka wypłacana jest przed rozpoczęciem inwestycji, na podstawie dyspozycji wypłaty i faktury zaliczkowej wykonawcy.

Wydłużenie terminu ze 120 do 180 dni realnie zmienia planowanie:

• Odwierty pod dolne źródło przestają być wąskim gardłem. Sześć miesięcy pozwala zmieścić w harmonogramie pełny cykl: odwierty, próby, montaż i uruchomienie, nawet jeśli prace startują w niesprzyjającym sezonie.
• Termomodernizacja przed montażem źródła staje się wykonalna w jednym cyklu rozliczeniowym, co jest zgodne z zalecaną kolejnością prac — najpierw ograniczasz straty, potem dobierasz pompę pod budynek po ociepleniu.
• Po zakończeniu prac zostaje kolejne 30 dni na wniosek o płatność rozliczający zaliczkę.
• Z dłuższego terminu mogą skorzystać także osoby, które podpisały umowę wcześniej, w naborze od 31 marca 2025 r. — wymaga to zmiany umowy.

Jakie dokumenty projektowe są teraz potrzebne?

Zakres dokumentacji dla najwyższego poziomu nie zmienił się 20 lipca — zmieniło się natomiast to, kto może część dokumentów wystawić:

• audyt energetyczny wraz z dokumentem podsumowującym oraz świadectwo charakterystyki energetycznej — obowiązkowe w każdym wariancie,
• potwierdzenie trwałego odłączenia starego źródła ciepła i dostosowania przewodów kominowych — od 20 lipca może je wystawić mistrz kominiarski albo osoba z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi,
• urządzenie z listy ZUM — pompa musi być wpisana na listę w dniu wystawienia faktury, a dla wyższych stawek jednostkowych wymagana jest podwyższona klasa efektywności energetycznej.

Pełny wykaz załączników znajduje się w dokumentach programowych obowiązujących dla naboru od 20 lipca 2026 r. — przed złożeniem wniosku warto go zweryfikować, bo to jedyne wiążące źródło.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy zmiany z 20 lipca 2026 r. dotyczą wniosków już złożonych?
Nowe zasady obowiązują dla wniosków składanych od 20 lipca 2026 r. Wstecz działa tylko jeden element — z terminu 180 dni na zakończenie prac objętych zaliczką mogą skorzystać także osoby z umową z naboru od 31 marca 2025 r., po zmianie umowy.

Jaka moc pompy ciepła kwalifikuje się do najwyższej dotacji?
Żadna konkretna — program nie zawiera progu mocy. Decydują poziom dofinansowania wynikający z dochodu, wskaźnik zapotrzebowania budynku na energię użytkową (najwyższy poziom tylko powyżej 140 kWh/(m²·rok)), rodzaj pompy oraz wpis na listę ZUM i podwyższona klasa efektywności energetycznej.

Czy do dofinansowania trzeba przedstawić obliczenia strat ciepła budynku?
Tak, w formie audytu energetycznego z dokumentem podsumowującym i świadectwa charakterystyki energetycznej. Audyt podaje jednak zapotrzebowanie na energię użytkową w kWh/(m²·rok), a moc pompy dobiera się z obliczeniowego obciążenia cieplnego w kW wg PN-EN 12831 — to dwie różne liczby i obie trzeba policzyć.

Powrót do listy artykułów