Jedno konto to dostęp do wszystkich kalkulatorów na stronie — wypróbuj 5 dni za darmo, bez karty.
Projektujesz linię kablową? Wygeneruj automatycznie profil podłużny trasy i wyeksportuj do CAD-a.
Wklej współrzędne trasy — Altivo zrobi profil podłużny z rzędnymi, a eksport DXF wpina się prosto w AutoCAD. Bez instalacji, bez dongla, w przeglądarce.
Obciążalność prądowa długotrwała Iz to maksymalny prąd, jaki przewód może przewodzić w sposób ciągły, nie przekraczając dopuszczalnej temperatury roboczej izolacji (70 °C dla PVC, 90 °C dla XLPE). Kalkulator wyznacza Iz dla przewodów miedzianych i aluminiowych na podstawie tablic obciążalności normy PN-HD 60364-5-52 i koryguje ją o warunki rzeczywiste.
Narzędzie dla projektantów instalacji elektrycznych, elektryków z uprawnieniami SEP i inspektorów. Obciążalność zależy od przekroju żyły, materiału, rodzaju izolacji, liczby żył obciążonych oraz — co kluczowe — od sposobu ułożenia przewodu (metody referencyjnej A1–F). Wartość bazową Iz₀ z tablic koryguje się współczynnikami k₁ (temperatura otoczenia) i k₂ (grupowanie obwodów).
Wartości bazowe długotrwałej obciążalności prądowej Iz₀ [A] dla przewodów miedzianych w izolacji PVC, 2 żyły obciążone, w warunkach odniesienia (temperatura powietrza 30 °C / gruntu 20 °C, pojedynczy obwód). Kolumny oznaczają sposób ułożenia wg PN-HD 60364-5-52.
| Przekrój [mm²] | A1 | A2 | B1 | B2 | C | D1 | D2 | E | F |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1,5 | 14,5 | 14 | 17,5 | 16,5 | 19,5 | 22 | 22 | 22 | 25 |
| 2,5 | 19,5 | 18,5 | 24 | 23 | 27 | 29 | 29 | 30 | 33 |
| 4 | 26 | 25 | 32 | 30 | 36 | 38 | 38 | 40 | 45 |
| 6 | 34 | 32 | 41 | 38 | 46 | 47 | 47 | 51 | 57 |
| 10 | 46 | 43 | 57 | 52 | 63 | 63 | 63 | 70 | 76 |
| 16 | 61 | 57 | 76 | 69 | 85 | 81 | 81 | 94 | 101 |
| 25 | 80 | 75 | 101 | 90 | 112 | 104 | 104 | 119 | 135 |
| 35 | 99 | 92 | 125 | 111 | 138 | 125 | 125 | 148 | 169 |
| 50 | 119 | 110 | 151 | 133 | 168 | 148 | 148 | 180 | 207 |
| 70 | 151 | 139 | 192 | 168 | 213 | 183 | 183 | 232 | 268 |
| 95 | 182 | 167 | 232 | 201 | 258 | 216 | 216 | 282 | 328 |
| 120 | 210 | 192 | 269 | 232 | 299 | 246 | 246 | 328 | 382 |
| 150 | 240 | 219 | 300 | 258 | 344 | 278 | 278 | 379 | 441 |
| 185 | 273 | 248 | 341 | 294 | 392 | 312 | 312 | 434 | 506 |
| 240 | 321 | 291 | 400 | 344 | 461 | 361 | 361 | 514 | 599 |
Współczynnik k₁ koryguje obciążalność, gdy temperatura otoczenia różni się od referencyjnej (30 °C dla powietrza, 20 °C dla gruntu). Wyższa temperatura oznacza mniejsze k₁ i niższą obciążalność. Izolacja XLPE (dopuszczalne 90 °C) traci obciążalność wolniej niż PVC (70 °C), bo ma większy zapas temperatury żyły.
Współczynnik k₂ uwzględnia wzajemne nagrzewanie się przewodów ułożonych w wiązce — im więcej obwodów obok siebie, tym mniejsze k₂ (2 obwody → 0,80; 3 → 0,70; 6 → 0,57). Skorygowana obciążalność to Iz = Iz₀ × k₁ × k₂. To właśnie Iz, a nie sama wartość z tablicy, musi spełniać warunek doboru zabezpieczenia Ib ≤ In ≤ Iz.
Obciążalność prądowa to jeden z dwóch warunków doboru przekroju — drugim jest spadek napięcia, który przy długich trasach często wymusza większy przekrój niż wynika z samej obciążalności. Ułożenie jednożyłowych w rurze w ścianie izolacyjnej (A1) daje najniższą obciążalność (słabe odprowadzanie ciepła), a swobodnie w powietrzu (E/F) lub w korytku (C) — najwyższą. Przewody aluminiowe mają obciążalność o ok. 20–25 % niższą niż miedziane o tym samym przekroju i nie stosuje się ich poniżej 16 mm². Pamiętaj, że zabezpieczenie nadprądowe musi chronić przewód: In ≤ Iz. Metody ułożenia w ziemi (D1/D2) kalkulator traktuje uproszczeniowo — pełny dobór kabli ziemnych wymaga dodatkowo uwzględnienia rezystywności cieplnej gruntu, głębokości ułożenia i odstępów między obwodami.
Obciążalność prądowa długotrwała (Iz) to maksymalny prąd, jaki przewód może przewodzić w sposób ciągły, nie przekraczając dopuszczalnej temperatury roboczej izolacji — 70 °C dla PVC i 90 °C dla XLPE. Przekroczenie Iz powoduje przegrzewanie izolacji, jej przyspieszone starzenie oraz ryzyko zwarcia lub pożaru.
Dla przewodu miedzianego w izolacji PVC ułożonego w rurze na ścianie (metoda B1, 2 żyły obciążone, 30 °C): 1,5 mm² → 17,5 A, 2,5 mm² → 24 A, 4 mm² → 32 A, 6 mm² → 41 A. Wartości zależą od sposobu ułożenia — pełna tabela znajduje się powyżej. W rzeczywistych warunkach należy je skorygować współczynnikami k₁ i k₂.
Od przekroju żyły, materiału (miedź ma wyższą obciążalność niż aluminium), rodzaju izolacji (XLPE wyżej niż PVC), liczby żył obciążonych oraz sposobu ułożenia (metoda A1–F). Dodatkowo obniżają ją wysoka temperatura otoczenia (współczynnik k₁) i grupowanie wielu obwodów w wiązce (współczynnik k₂).
Obciążalność (Iz) to parametr przewodu — ile prądu może bezpiecznie przewodzić. Dobór przekroju to proces odwrotny: dla zadanego prądu obliczeniowego Ib szukasz najmniejszego przekroju, którego Iz (po korekcie) spełnia Ib ≤ Iz, a jednocześnie spadek napięcia mieści się w limicie. Ten kalkulator podaje Iz; pełny dobór wykona kalkulator doboru przekroju przewodu.
Wyższa temperatura otoczenia zmniejsza zdolność przewodu do oddawania ciepła, więc obniża obciążalność (współczynnik k₁ < 1). Dla PVC w powietrzu przy 40 °C k₁ = 0,87, a przy 50 °C k₁ = 0,71. Izolacja XLPE znosi wysokie temperatury lepiej niż PVC. Tablice odnoszą się do 30 °C w powietrzu i 20 °C w gruncie.
To obciążalność przy pracy ciągłej — gdy prąd płynie wystarczająco długo, by przewód osiągnął ustaloną temperaturę. Odróżnia się ją od obciążalności zwarciowej (krótkotrwałej), dotyczącej ułamków sekundy podczas zwarcia i opisanej warunkiem cieplnym I²t ≤ k²S². W projektowaniu instalacji to długotrwała Iz decyduje o doborze przekroju i zabezpieczenia.
Obciążalność prądowa to jeden z filarów projektowania instalacji elektrycznej. Sprawdź również:
